T24 Haber Merkezi
1509 Büyük İstanbul Zelzelesi, 10 Eylül 1509 yılında meydana gelmiş olan 7,2 büyüklüğündeki yıkıcı sarsıntıydı.
Tarihi kayıtlara nazaran, merkez üssü Marmara Denizi’nin kuzeydoğusunda, 10 Eylül 1509 tarihinde gerçekleşen 7,2 şiddetindeki zelzele; vaktin 160-200 bin nüfuslu Osmanlı İmparatorluğu’nda, Konstantiniyye’de (İstanbul), 4 ile 13 bin ortasında kişinin hayatını kaybetmesine yol açmıştı. Büyük sarsıntıda 1000’i aşan sayıda hane ziyan görmüş ve 5000’e yakın kaza gerçekleşmişti.
İstanbul’un tarihi simgeleri hasar görmüştü
Tarihe “Kıyamet-i Suğra” yani “Küçük Kıyamet” olarak geçen bu olay, pek çok tarihe yapıtın de hasar görmesine neden olmuştu. Ayasofya’nın minaresi devrilmiş, Galata Kulesi, Anadolu Hisarı, Rumeli Hisarı üzere pek çok tarihi yapı, zelzele sebebiyle ziyana uğramıştı.
Tarihi hasarlar ortasında Avrupa yakasındaki Rumeli Hisarı, Anadolu yakasındaki Anadolu Hisarı, Yoros Kalesi ve Kız Kulesi yer almıştır. Aziz John Theologos Kilisesi de dahil birçok kilise üzere yerle bir olmuştur. İstanbul’un doğusunda o devir küçük ve az yerleşim bulunan Burgazada ve Heybeliada’da, Kurtarıcı İsa ve Aya Prodromou Rum Ortodoks Kiliselerinin kubbeleri çökmüştü.
Oluşturduğu hasarın büyüklüğü sebebiyle “Küçük Kıyamet” denen bu felaket, son 500 yıl içinde Marmara’da gerçekleşmiş en büyük ve en yıkıcı sarsıntılardan bir tanesi olarak hafızalara kazınmıştı.
Temiz suya erişim sağlamada önemli zorluklar yaşanmış, besin erişimi durma noktasına gelmişti. Kolera hastalığı baş göstermiş ve geniş halk kesitleri bu zelzeleden etkilenmişti.
Durmak bilmeyen artçı sarsıntılar ve kayıplar nedeniyle “Kıyamet-i Suğra” lakabını alan bu olayın, Kur’an’ın 99. müddeti olan Zelzele Suresi’ne atıfta bulunarak, sarsıntıları kıyametle ilişkilendiren bir İslami gelenekten geldiği bilinmiyor.
Tarihi kayıtlara nazaran, Solakzade Mehmed Çelebi’nin 17. yüzyılda kaleme aldığı bir kitabın 1509 zelzelesi ile ilgili olan kısmında, Sultan II. Bayezid’in vezirlerine ve ordu kumandanlarına “depremin, başarısızlıklarının bir cezası olduğunu” söylediği kaydedilmişti.
