Tutuklu İBB Medya A.Ş. Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker’in İBB davasındaki savunmasında Vatan Emniyet’teki “çıplak arama” argümanları hakkında ÇHD’li avukat Yağmur Kavak “Mevzuatta bunun yeri yok. Teknik olarak polis üzerinize dokunabilir fakat kıyafetinizin üstünden. Bunun dışında ekstra bir kıyafet çıkartma durumu ya da vajinaya yönelik bir arama yapılamaz. Bu durumu cinsel azap olarak da tanımlamamız mümkün” tabirlerini kullandı. Çıplak arama argümanları üzerine yapılan cürüm duyurularından çok az sonuç aldıklarını belirten Kavak, “Ya soruşturma ve kovuşturmalar yürütülmüyor ya da yürütülen kovuşturmalarda caydırıcı cezalar verilmiyor” dedi.
İBB Davası’nda savunma yapan Medya AŞ Genel Müdürü Fatoş Pınar Türker, Vatan Emniyet’teki “çıplak arama” savları hakkında, “Eldiven giyen bir polis ‘üstünü çıkar’ dedi, çıkardım. Sonrasında gidip gidemeyeceğimi sorduğumda, altımı da indirip çamaşırımı da indirmemi söyledi. ‘Cinsel organını aç’ dedi, ‘arkanı dön-eğil’ dedi. (Kadın izleyicilere dönerek) Utanan varsa çıkabilir, ben utanmıyorum. İnsanların onurunu, gururunu kırmak için yapılıyormuş üzere geliyor. Yapan utansın, ben utanmıyorum” diye konuştu. Türker’in açıklamaları gündem olurken polislerin nasıl arama yapacağı tartışmalara neden oldu.
Konu hakkında konuşan Çağdaş Hukukçular Derneği’nden avukat Yağmur Kavak şöyle dedi:
“Vajinaya yönelik bir arama yapılamaz”
“Aslında aksi kelepçe tartışmalarındaki tartışmaya çok misal buradaki durum. Gözaltı ve yakalama sırasında ya da suçüstü hâlinde bireylerin üstü gerektiği durumlarda aranabiliyor natürel ki fakat bu kaba üst araması biçiminde olabiliyor. Fatoş Hanım’ın avukatı olmadığım için mahkemede anlattığı kadarını biliyorum natürel.
Boğaziçi vaktinde, 2020’de Boğaziçi Üniversitesi aksiyonlarında de çok görmüştük. 19 Mart sürecinde de çok gördük. Yani bu sorunun kendisi aslında çıplak aramanın kendisi. Bir kişinin üstünün soyulması, çamaşırlarının çıkarılması, eğil-kalk hareketlerinin yaptırılmasının ulusasl ve milletlerarası hukukta hiçbir karşılığı yok. Kıyafet çıkarttırmanın da bir karşılığı yok.
Yani kaba üst araması yapılır. Cebinde bir şey varsa tahminen o bulunur. Teknik olarak polis üzerinize dokunabilir lakin kıyafetinizin üstünden. Bunun dışında ekstra bir kıyafet çıkartma durumu ya da vajinaya yönelik bir arama yapılamaz.”
“Bu durumun azap ve berbat muamele olduğu net”
Yaşananların AİHM ve Anayasa tarafından “işkence” olarak tanımlandığını belirten Kavak kelamlarına şöyle devam etti:
“Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin de çıplak arama üzerine çok kararı var. Mevzuatta hiçbir yeri yok aslında. Bu durumun işkence ve makus muamele olduğu net. Bu duruma maruz kalmamanız için de haklarınız İnsan Hakları Mukavelesi’nin 3. hususuyla, Anayasa’nın da 17. hususuyla korunuyor. Kişinin beden bütünlüğüne ve insanlık onuruna karşıt bir muamele külliyen engelliyor bu unsurlar. O yüzden azap olarak tanımlamamız, hatta cinsel azap olarak da tanımlamamız mümkün.”
“Yapılan hata duyurularında takipsizlik kararları alıyoruz”
“İşkence” durumlarında yaptıkları hata duyurularının ekseriyetle yanıtsız kaldığını belirten Kavak, şu sözleri kullandı:
“İşkenceye yönelik hayli bir şikâyetimiz ve davamız oldu. Bırakın ceza almayı ya da azap kabahatinden iddianame yazılmasını direkt takipsizlik kararları alıyoruz savcılıklarda.
19 Mart sürecinde yaptığım iki hata duyurusunda bir adedinin itirazı kabul edildi zira müvekkilin gözünde yüzde 80 görme kaybı vardı. Buna bile soruşturmaya yer yok kararı vermişlerdi. Sonra bölge yönetim mahkemesine itiraz edince o itiraz kabul edildi.
Hatırlayabildiğim bir öteki olay da bir seyahat anmasıyla ilgiliydi. Müvekkillerimiz güvenlik şubede bir odaya kapatılmıştı ve fizikî şiddete maruz kalmışlardı. Biz buna da azaptan iddianame düzenleyebildik. 6 ya da 7 polis satır yanlış hatırlamıyorsam şu anda azaptan yargılanıyor. Davası da Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülüyor. Buralardan çıkan kararlarda çok küçük cezalar veriliyor.”
“Ya soruşturma ve kovuşturmalar yürütülmüyor ya da yürütülen kovuşturmalarda caydırıcı cezalar verilmiyor”
Berkin Elvan’ı öldüren polis memurunun tüzel süreci hakkında konuşan Kavak, şöyle dedi:
“Berkin Elvan’ın ölmesine sebep olan polis memuru Fatih Dalgalı’nın muhtemel kastla öldürmeden. cezası onandı. Kendisi yargılama sürecinde misyonunun başındaydı. O yüzden de ya soruşturma ve kovuşturmalar yürütülmüyor ya da yürütülen kovuşturmalarda azap ve makûs muamele tarafından caydırıcı cezalar verilmiyor. Bu istikametiyle de sistematik olarak yargı içinde bir sorununuz ve bir kavgamız var.”
