T24 Haber Merkezi
Uluslararası Hudut Tanımayan Gazeteciler (RSF), 20 Haziran Dünya Mülteciler Günü hasebiyle yaptığı açıklamada, gazetecilerin sürgüne zorlanmasının dünya genelinde giderek yaygınlaştığına dikkat çekti. Medya özgürlüğü kuruluşu, 2021 yılından bu yana dayanak verdiği gazetecilerin sürgün durumunu gösteren bir harita da yayımladı.
RSF bilgilerine nazaran, siyasi krizler, savaşlar ve güvenlik tehditlerinin damga vurduğu memleketler arası ortamda, gazetecilerin ülkelerini terk etmek zorunda kaldığı ülke sayısı son beş yılda iki katına çıktı. Haberciler, sürgünde de güvenlik riskleri, hudut dışı edilme tehlikesi ve kısıtlayıcı kabul siyasetleriyle karşı karşıya kalıyor.
Açıklamada Türkiye ve Mısır, çatışma bölgelerinden gelen gazetecilere sığınma imkânı sağlarken, birebir vakitte iktidarı eleştiren lokal gazetecilerin sürgüne gitmek zorunda kaldığı ülkeler arasında gösterildi.
RSF: 1468 gazeteciye dayanak verildi
RSF Dünya Basın Özgürlüğü Endeksi sorumlusu Vianney Loriquet, son beş yılda 60’tan fazla ülkeden 1468 gazetecinin tehdit, mahpus yahut vefat tehlikesi sebebiyle RSF’nin takviyesiyle ülkelerini terk etmek zorunda kaldığını açıkladı.
Loriquet, bu tabloyu “üzücü bir bilanço” olarak nitelendirirken, sürgündeki gazetecilerin yaşadığı problemlerin ülkeden ayrıldıktan sonra da devam ettiğini vurguladı.
“Bu sayı çok daha büyük bir sorunun sadece bir parçası” diyen Loriquet, sürgündeki gazetecilerin şantaj, hudut dışı edilme ve idari baskılarla karşı karşıya kaldığını belirterek, devletlere gazetecilerin korunması için daha tesirli düzenekler oluşturma davetinde bulundu.
Afganistan sürgünün merkez üssü oldu
RSF Assistance Ofisi datalarına nazaran, 2021-2025 yılları arasında 65 ülkede en az bir gazeteci sürgüne zorlandı. Sürgünden etkilenen ülke sayısı beş yılda 19’dan 40’a yükselirken, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 20 ülkede sürgüne gitmek zorunda kalan gazeteci sayısı 10’u aştı.
Bu devirde 677 Afgan, 160 Rus ve 101 Myanmarlı gazeteci ülkelerini terk etmek zorunda kaldı. RSF, 2021’de Kabil’in düşmesinden bu yana Afganistan’ın gazeteci sürgününün global merkez üssü haline geldiğini ve sürgüne giden Afgan gazetecilerin, yardım programına kaydedilen hadiselerin yaklaşık yarısını oluşturduğunu belirtti.
Savaşlar ve cürüm örgütleri sürgünü tetikliyor
RSF, dünyanın birçok bölgesinde güvenlik ve siyasi krizlerin derinleşmesinin gazetecilerin ülkelerini terk etmek zorunda kalmasında belirleyici olduğunu vurguladı.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusunda yine alevlenen çatışmalar yeni sürgün rotalarının oluşmasına yol açarken, Sahel bölgesinde sürgün dalgası Mali, Çad, Nijerya, Gine ve Burkina Faso’dan Senegal’e kadar yayıldı.
Latin Amerika’da ise siyasi baskılar ve organize hata ağlarının bağımsız gazetecilik üzerindeki tesiri sebebiyle kaygı verici bir tablo oluştu. RSF bilgilerine nazaran 2026’nın başından bu yana Meksika, Kolombiya ve Guatemala’da altı gazeteci öldürüldü.
“Türkiye ve Mısır gazetecileri barındırıyor fakat basın özgürlüğünü korumuyor”
RSF, çatışma bölgelerinden kaçan gazetecilere sığınma imkânı sağlayan birtakım ülkelerin, kendi gazetecileri açısından tıpkı teminatları sunmadığına dikkat çekti. Bu çelişkinin en besbelli örnekleri arasında Mısır ve Türkiye gösterildi.
RSF datalarına nazaran, 2021’den bu yana Mısır çoğunluğu Sudanlı ve Filistinli en az 31 gazeteciye mesken sahipliği yaparken, Türkiye’ye Afganistan, Filistin ve Suriye başta olmak üzere en az 46 sürgün gazeteci yerleşti. Buna rağmen birebir devirde en az 10 gazeteci Türkiye’den ayrılmak zorunda kaldı. Kuruluş, gerçek sayının daha yüksek olabileceğini belirtti.
“Güvencesizlik ve ulus ötesi baskılar sürüyor”
RSF Yardım Ofisi sorumlusu Victoria Lavenue ise sürgünün gazetecilere yönelik tehditleri sona erdirmediğini vurguladı.
Lavenue, sürgündeki gazetecilerin idari ve lisan pürüzlerinin yanı sıra güvencesizlik, yalnızlık ve ulus ötesi baskılarla da uğraş ettiğini belirterek, gazetecilerin güvenliğinin sağlanmasının sadece insani bir yükümlülük değil, birebir vakitte habere erişim hakkı ve demokratik tartışmanın sürdürülebilirliği açısından da hayati ehemmiyet taşıdığını söyledi.
Öte yandan RSF Almanya Seksiyonu’nun da son beş yılda, 209’u Rusya ve 192’si Afganistan’dan olmak üzere toplam 479 sürgün gazeteciye takviye sağladığı bildirildi.
Türkiye’de gazetecilere yönelik baskı ülke hudutlarını aşıyor
Uluslararası Hudut Tanımayan Gazeteciler (RSF), Türkiye’de gazetecilere yönelik baskının yurt dışına da taşındığını belirterek, hükümeti eleştiren ve Avrupa’da yaşayan Türkiyeli gazetecilerin sistematik yıldırma siyasetleriyle karşı karşıya kaldığını bildirdi.
RSF, tehditler, gıyabi yargılamalar, Interpol kırmızı bültenleri ve konsolosluk hizmetlerinden yoksun bırakma üzere metotların sürgündeki gazetecilere yönelik baskı araçları arasında yer aldığını kaydetti.
RSF Türkiye Temsilcisi Erol Önderoğlu, Türkiye’nin ülke içinde ve dışında basın özgürlüğüne hürmet gösteren yeni bir siyasi iklime muhtaçlık duyduğunu belirterek, sürgündeki gazetecilerin güvenliğini tehdit eden uygulamalara son verilmesi davetinde bulundu.
Kuruluş, gazeteci Akın Olgun’un Interpol kırmızı bülteni sebebiyle Yunanistan’da gözaltına alınmasını, eski Cumhuriyet Genel Yayın Yönetmeni Can Dündar hakkında açılan davaları ve BirGün müellifi Erk Acarer’e Almanya’da düzenlenen bıçaklı saldırıyı hudut ötesi baskının örnekleri arasında gösterdi.
RSF ayrıyeten, Avrupa’da yaşayan birçok Türkiyeli gazetecinin pasaport yenileme üzere temel konsolosluk hizmetlerine erişimde sorun yaşadığını, birtakım gazetecilerin bu sebeple siyasi sığınma talebinde bulunmak zorunda kaldığını belirtti.
(Editör: Hikaye Özgören)
