Türkiye ile Yunanistan ortasında, her iki ülkenin başka ayrı hazırlayıp dün yayımladığı Deniz Mekânsal Planlama (DMP) haritalarının Ege Denizi’ne ait kısımlarıyla ilgili olarak tansiyon yaşanıyor. Atina, dün sabah saatlerinde kendi DMP çalışmasını tamamladığını duyurarak bir harita yayımladı. Harita, Türkiye ile Yunanistan ortasında Meis Adası üzere tartışmalı münhasır ekonomik bölge alanlarını da düzenliyor. Türkiye de dün öğle saatlerinde Ankara Üniversitesi Deniz Hukuku Ulusal Araştırma Merkezi (DEHUKAM) tarafından yapılan DMP çalışmalarında sona gelindiğini duyurarak bir harita yayımladı.
Ancak Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan’ın resmen yayımladığı haritaya reaksiyon gösterdi; “Söz konusu tasarruflar ve oldubitti teşebbüsleri ülkemiz açısından dün olduğu üzere bugün ve yarın da hiçbir hukuksal sonuç doğurmayacaktır,” açıklamasında bulundu. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis de Türkiye’nin hususla ilgili konumunun bilindiğinin altını çizerek “Niyetimiz Türk-Yunan diyaloğunu sürdürmektir. Hiçbir komşu ülke ile düşmanca ilgiler peşinde değiliz,” dedi.
Türkiye’nin etraf denizlerindeki hak ve menfaatlerini korumak ve gelecekte denizlerdeki faaliyetlerinin çevresel tesirlerini daha uygun pahalandırmak; denizsel alanlardan azami yararlanabilmek gayesiyle başlattığı Deniz Mekansal Planlama çalışmalarında sona gelindi. Dün öğle saatlerinde DEHUKAM, bir harita yayımlayarak Türkiye’nin denizlerdeki hudutları ve o sonlardaki faaliyetleri belirlendi.
DEHUKAM tarafından yayımlanan haritada ekonomik, bilimsel ve askerî faaliyetler için planlama yapıldığı görülüyor.
Türkiye’nin yayımladığı Deniz Mekânsal Planlama haritası
Ege Denizi’nde Yunanistan ile Türkiye ortasında ‘ortay hat’ belirlendi
T24’e bilgi veren DEHUKAM araştırmacısı Büşra Deniz, haritanın Türkiye’nin Ege Denizi’ndeki tezlerine uygun biçimde Türkiye-Yunanistan anakaraları ortasında bir ortay çizgi çizildiğini aktardı. Deniz, ortay çizginin iki devletin anakarası ortasında orta çizgi üzere düşünülebileceğini; bunun belirlenmesinde bilimsel bilgilerin temel alındığını aktardı. Ege Denizi’nde Türkiye ile Yunanistan ortasında alınan ortay hatta nazaran faaliyetlerin yürütülmesi gerektiğini savunduklarını aktaran DEHUKAM araştırmacısı Deniz, Atina tarafından yayımlanan haritaya da değinerek “Yunanistan’ın Türkiye’nin anakarasına çok yakın bulunan adaları var; Meis Adası üzere. Buralar kıta sahanlığı olarak belirlenmiş ve bu, Türkiye’nin tezlerine karşıt,” dedi.
Meis, Türk kıyılarına en yakın Yunan adası. Ada, Antalya’nın Kaş ilçesinin 1,5 mil uzağında bulunuyor.
Türkiye, kelam konusu haritaya paralel bir haritayı BM’ye sunacak
Harita, şimdi resmî bir nitelik taşımıyor. Lakin DEHUKAN araştırmacısı Deniz, Türkiye’nin, DEHUKAM tarafından hazırlanan DMP haritasına paralel bir haritayı Birleşmiş Milletler’e (BM) bildirme evresinde olduğunu da kelamlarına ekledi. Bu, Türkiye’nin Türkiye’nin yaptığı birinci DMP çalışması. Çalışmanın yaklaşık 10 yıllık bir süreçte yapılan bilimsel çalışmaların bir ortaya getirilmesiyle haritalandırıldığı öğrenildi.
DEHUKAM tarafından hazırlanan haritanın Avrupa Birliği’nin (AB) bahse ait kurallarına uygun halde yürütüldüğü aktarıldı. Ayrıyeten, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) de DMP ilanına yönelik Türkiye ile benzeri çalışmalar yürüttüğü öğrenildi.
Kurumlararası Koordinasyon Kurulu kurulacak
Öte yandan Deniz Mekânsal Planlama için Cumhurbaşkanlığı’na bağlı olan ve Dışişleri Bakanlığı ile eşgüdüm halinde olacak “Kurumlararası Uyum Kurulu” da kurulacak.
Dışişleri Bakanlığı, T24’ün kurulun hangi üyelerden oluşacağı istikametindeki sorusuna şimdi cevap vermedi.
DEHUKAM’ın yönetim kurulu başkanlığını Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Hukuk Hizmetleri Eski Genel Müdürü Süleyman Önel üstlenirken diğer yönetim kurulu üyeleri ortasında da Adalet Bakanlığı Bakan Yardımcısı Niyazi Acar, Dışişleri Bakanlığı Milletlerarası Hukuk ve Andlaşmalar Genel Müdürü Kaan Esener, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürü Ünal Baylan ve Ulusal Savunma Bakanlığı Savunma ve Güvenlik Genel Müdür Yardımcısı Dr. Refik Levent Tezcan bulunuyor.
Yunanistan’dan Deniz Mekânsal Planlama haritası
Dün sabah saatlerinde Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ile Çevre ve Güç Bakanlıkları tarafından da bir açıklama yapılarak ilgili kurumların Deniz Mekânsal Planlama çalışmalarını tamamladığı duyuruldu ve resmî bir harita yayımlandı. Yunanistan makamlarından yapılan açıklamada “Ülkemiz birinci sefer deniz alanlarının düzenlenmesine ait kuralları belirliyor” denildi.
Harita, Türkiye ile Yunanistan ortasında Meis Adası üzere tartışmalı münhasır ekonomik bölge alanlarına dair planlama içeriyor.
Yunanistan’ın yayımladığı resmî harita
AB Adalet Divanı, şubat ayında, Mart 2021’e kadar balıkçılık, turizm ve açık deniz gücü üzere denizcilik faaliyetlerini nasıl düzenleyeceğini ortaya koyan planları sunması için vakit verilen fakat kelam konusu planları sunmayan Yunanistan’ın “AB düzenlemelerin ihlal ettiğine” karar vermişti. Avrupa Kurulu gecikmeler nedeniyle Yunanistan’ı mahkemeye sevk etmişti. Atina da gecikmeyi; kıyı şeridinin uzunluğu, çok sayıda ada olması ve Doğu Akdeniz’deki jeopolitik şartlara bağlıyordu.
Dışişleri Bakanlığı’ndan tepki
Dışişleri Bakanlığı, Atina’nın yayımladığı haritayla ilgili olarak bir açıklama yayımladı.
“Yunanistan tarafından AB mevzuatı gereği ilan edilen ‘Deniz Mekânsal Planlaması’nda (DMP) belirtilen alanların bir kısmı, Ege Denizi’nde ve Doğu Akdeniz’de ülkemizin deniz yetki alanlarını ihlal etmektedir,” denilen açıklamada “Yunanistan’ın tek taraflı tasarruflarının ve savlarının Türkiye açısından hiçbir türel sonuç doğurmayacağı” vurgulandı.
“Ege ve Akdeniz üzere kapalı ya da yarı kapalı denizlerde tek taraflı tasarruflardan kaçınılması gerektiğini, memleketler arası deniz hukukunun kelam konusu denizlerde kıyıdaş devletler ortasında etraf bahisleri dahil iş birliğini teşvik ettiğini, bu bağlamda ülkemizin Ege Denizi’nde Yunanistan’la iş birliğine her vakit hazır olduğunu hatırlatıyoruz,” denilen açıklamada şu sözlere yer verildi:
“Söz konusu tasarruflar ve oldubitti teşebbüsleri ülkemiz açısından dün olduğu üzere bugün ve yarın da hiçbir hukuksal sonuç doğurmayacaktır.
Türkiye, Yunanistan’la bağlarında her iki tarafın da sürdürmek istediği ruhu yansıtan 7 Aralık 2023 tarihli Dostça Alakalar ve Âlâ Komşuluk Hakkında Atina Bildirgesi çerçevesinde meselelerin milletlerarası hukuk, hakkaniyet ve güzel komşuluk temelinde tahlili için samimi ve kapsamlı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğine dair tavrını koruma etmektedir.
Ülkemizin hazırladığı Deniz Mekansal Planlaması da UNESCO ile Birleşmiş Milletler’in ilgili ünitelerine iletilmektedir.”
Yunanistan Dışişleri Bakanı: Hiçbir komşu ülke ile düşmanca alakalar peşinde değiliz
“İlk sefer Yunanistan’ın kıta sahanlığının en dış sonları bir harita üzerinde işaretlendi,” diyen Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, uluslararası hukuka nazaran MEB’in sonlandırılması için komşu ya da karşı kıyı devletleri ortasında muahedeler yapılması gerektiğini söyledi.
Haritanın Yunanistan’ın ulusal çıkarları açısından hayatî kıymete sahip bir evrak olduğunu belirten Yunan Dışişleri Bakanı, “Bir yandan Yunanistan’ın deniz alanında gerçekleşen insan faaliyetlerini tanımlıyor; öbür yandan da bu faaliyetlerin gerçekleştirildiği coğrafik çerçeveyi birinci defa ve açıkça ortaya koyuyor,” dedi.
Türkiye’nin bahisle ilgili durumunun “iyi bilindiğini” belirten Gerapetritis, Yunanistan’ın diyalog konusunda kararlı olduğunu söyledi ve “Niyetimiz Türk-Yunan diyaloğunu sürdürmektir. Hiçbir komşu ülke ile düşmanca alakalar peşinde değiliz,” diye ekledi.
Zamanlama ve mümkün senaryolar
Yunan basını, Atina’nın Denizcilik Alanı için Ulusal Mekânsal Strateji’nin geliştirilmesi kapsamında kelam konusu haritayı yayımladığını aktarırken haritanın uygulamaya konulması kararının “zamanlamasına” dikkat çekti.
eKathimerini gazetesi, kararın, “Ankara’nın Yunanistan ve Kıbrıs ortasındaki güç teması olan Büyük Deniz Enterkonektörü (GSI) konusundaki çatışmacı tavrı nedeniyle şu anda gergin olan Türk-Yunan bağlantıları ile temaslı olduğunu” yazdı.
Gazete, mekânsal planlama teşebbüsünün Türkiye-Yunanistan ortasında yeni bir tansiyon kaynağı haline gelebileceğine işaret ederken öte yandan Ankara-Atina ortasındaki uyuşmazlıkların tahlili için de tarafların yaklaşımlarına bağlı olarak müzakere fırsatı sunabileceğini savundu.
