Berza Şimşek, Merve Kara-Kaşka
BBC Türkçe
Proje okulları olarak bilinen Türkiye’nin en başarılı birtakım liselerinde öğretmen atamalarına karşı protestolar devam ediyor.
Eğitim ve Bilim İşçileri Sendikası (Eğitim Sen), yüzlerce nitelikli ve tecrübeli öğretmenin atanamadığını, bunun da eğitimin kalitesini etkilediğini savundu.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) atamaların görev müddeti dolan ve proje okullarında norm fazlası durumda olan öğretmenleri etkilediğini söyledi.
Bakan Yusuf Tekin Türkiye genelinde 38 bin öğretmenin misyon mühletinin dolduğunu ve yüzde 80’inin vazife mühletinin uzatıldığını belirtti.
Haberin başlığını atlayın ve okumaya devam edin
14 Nisan’da basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Tekin, yaklaşık altı bin öğretmenin misyon müddetinin uzatılmadığını söyledi.
İstanbul Valiliği’ne nazaran bu öğretmenlerin 1471’i kentteki proje okullarında çalışıyordu.
Eğitim Sen atamalarda kriterlerin şeffaf olmamasını eleştirdi.
BBC Türkçe’ye konuşan bazı proje okulu öğretmenleri atanmayanlar ortasında Eğitim Bir Sen ve Eğitim Sen dahil farklı sendikalardan öğretmenler olduğunu ve kriterlerin neler olduğunu bilmediklerini belirtti.
Bakan Tekin, “Süresi uzatılmayan ortasında 40 yıldır tıpkı okulda çalışanlar var, pekala bu okullarda öbür öğretmenlerimizin vazife hakkı yok mu? Biz öteki ülkeden öğretmen getirmiyoruz, çalışkanlıklarıyla, performanslarıyla, öğrenci irtibatıyla ön plana çıkmış arkadaşlarımızı getiriyoruz” dedi.
“Bu okullarda eğitimi sekteye sokacak rastgele bir aksiyonun içinde olamayız”diye ekledi.
Tekin, 20’ye yakın okulda gerçekleştiğini söylediği protestoları çoğunlukla mezun dernekleri tarafından organize edilen “siyasi hedefli manipülasyon çabası” olarak nitelendirdi.
Cumhurbaşkanlığı Bağlantı Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, öğretmenlerin açığa alınması ya da işten çıkarılmasının kelam konusu olmadığı kaydedildi.
Bakanlık tarafından öğretmenlere 10 okul tercih hakkı tanındığı, rastgele bir okula yerleşemeyenlerin de “ihtiyaç duyulan eğitim kurumlarına hizmet puanı üstünlüğüne nazaran yerleştirilecekleri” kaydedildi.
BBC Türkçe proje okullarında yaşanan atama tartışmalarını araştırdı.
‘Atandık fakat neye nazaran bilmiyoruz’
MEB, proje okulları için bu yıl öğretmen atama ve yönetici görevlendirme sonuçlarını 8 Nisan’da yayımladı.
Atama sonuçlarının yayımlanmasının akabinde Eğitim Sen yüzlerce öğretmenin vazife yaptığı okula atanmadığını açıkladı.
Eğitim Sen’in BBC Türkçe’yle paylaştığı bilgilere nazaran, çalıştığı okula ataması yapılmayan öğretmen sayıları, Ankara’da 33 lisede 366; Bursa’da 166; İzmir Atatürk lisesinde 50 civarında.
Türkiye genelinde İstanbul, Ankara, İzmir ve Muğla dahil birtakım kentlerdeki okullarda aksiyonlar devam ediyor.
Eğitim Sen Genel Başkanı Kemal Irmak 11 Nisan’da yaptığı basın açıklamasında, proje okulu atamalarının “keyfi yapıldığını” savundu:
“Atamalarda; mesleksel kıdem, hizmet müddeti, akademik yeterlilik ve performans üzere objektif kriterlerin olmaması, bu uygulamaların keyfiliğini gözler önüne sermektedir” dedi.
MEB tarafından yapılan yazılı açıklamada, atamaların misyon mühleti dolan ve proje okullarında norm fazlası durumda olan öğretmenleri etkilediği belirtildi.
“Yıllardır birebir yoldan yapılan bir işin yalnızca denk gelmesinden ötürü ülkedeki siyasi gelişmelere bağlamak, eğitim ailesine haksızlıktır” tabirleri kullanıldı.
BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Eğitim Sen Yükseköğretim ve Eğitim Sekreteri Evrim Gülez, yine atanma isteyen fakat atanmayan öğretmenler “fazla ise bu okullara atama yapılmamış olması gerekirdi. Lakin onlarca öğretmen atandı” dedi.
Proje okullarında kelam konusu öğretmenlerin vazife mühletleri ortalama 15 yılın üzerindeyken, 2020 yılında yürürlüğe giren mevcut yönetmelikle bu mühlet 4+4 olmak üzere toplamda 8 yıl ile sonlandırılmıştı.
Gülez’e nazaran, “Atamalarda mesleksel kıdem, hizmet müddeti, akademik yeterlilik ve performans üzere objektif kriterlerin olmaması, bu uygulamanın keyfiliğini gözler önüne sermektedir”.
“Bu uygulamalar, kamu idaresi unsurlarına, hukuka ve kamu faydasına açıkça karşıttır. Bir an evvel yapılan bu atamalar iptal edilmeli” diyor.
BBC Türkçe’ye konuşan iki farklı ilden üç proje okulu öğretmeni, okullarında atanmayan öğretmenler ortasında Eğitim Bir Sen ve Eğitim Sen dahil farklı sendikalardan olan ve hiçbir sendikaya üye olmayanların da olduğunu belirtti.
İsimlerinin ve misyon yerlerinin açıklanmasını istemeyen öğretmenler atanma kriterlerinin neler olduğunu bilmediklerini söyledi.
Öğretmenlerden biri, “Atandık lakin neye nazaran atandık doğrusu biz de bilmiyoruz” dedi.
İstanbul’da 1471 öğretmenin vazife müddeti uzatılmadı
Sosyal medyada #ÖğretmenimeDokunma ve #LisemeDokunma etiketleriyle Kadıköy Anadolu Lisesi, Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi, Beşiktaş Anadolu Lisesi, Vefa Lisesi’nin de ortalarında olduğu çeşitli liselerde öğretmenlerinin misyon yeri değişikliğine reaksiyon olarak öğrencilerin protesto gösterisine ait görüntüler paylaşılıyor.
İstanbul Valiliği, 14 Nisan’da yaptığı yazılı açıklamada 8 bin 380 öğretmenin proje eğitimlerine atandığını söyledi.
Bu, İstanbul’daki mevcut toplam öğretmen kadrosunun yaklaşık yüzde 1’ini, proje okullarının öğretmen kadrosunun ise yüzde 10’unu oluşturuyor.
Valilik, bu okullarda misyon yaptıktan sonra rastgele bir tercihine yerleştirilmeyen öğretmen sayısını 1471 olarak açıkladı.
İdare bunun münasebetini, misyon müddetinin dolması ya da öğretmenlerin tercihlerine bağlı olarak atamalarının gerçekleşmemesi olarak gösterdi.
Buna nazaran, ilgili öğretmenler yeni okullarına, vilayet ve ilçe içerisinde tercihleri doğrultusunda branşlarında gereksinim duyulan eğitim kurumlarına hizmet puanı üstünlüğüne nazaran yerleştirilecek.
Valilik, öğretmenlerin “herhangi bir mağduriyetlerinin” kelam konusu olmadığını da vurguladı.
“Ataması bu okullara yine yapılmayan öğretmenler de norm takım fazlası olarak tekrar tayin istemek zorunda kalacaklar. İstemedikleri halde vilayet ve ilçe içinde resen atanmayla karşı karşıya kalacaklar.”
“Herhangi bir okula atanamamaları durumunda Vilayet ve İlçe MEM’lerde [Milli Eğitim Müdürlükleri] depo öğretmen olarak çalışacaklar. Kurdukları nizamları bozulacak, bunların aileleri, çocukları, kendilerine kurdukları bir ömür biçimi vardı. Bu keyfi atamalarla bunların hepsi bozulacak” diye ekliyor.
Öğrenciler ne düşünüyor?
Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi 2018 mezunu gazeteci Hikaye Bayar BBC Türkçe’ye, 11 Nisan Cuma günü öğrencilerin daveti üzerine mezunlar olarak dayanağa gittiklerini söyledi.
Okulun bahçesini dolduracak biçimde 200-300 öğrencinin toplandığını söyleyen Bayar, şunları aktardı:
“Öğrenciler bir gecede önlerine çıkan hocalarının vazife yerleri değişikliği kararına karşı epeyce tepkililer.
“Hocaları yıllardır bu okula emek vermiş beşerler. Öğrencinin çıkarını düşünen hocalar ve öğrenciler bu sebeple hocalarıyla bir dayanışma içerisinde bulunmak istiyorlar.”
Bayar, öğrencilerin derslere girmeyip okul bahçesinde oturarak, ‘Yaşasın Öğrenci Dayanışması’, ‘Susma Sustukça Sıra Sana Gelecek’ üzere sloganlar atarak hocalarına takviye verdiklerini, bir yandan da misyon yerleri değiştirilen hocalarının isimlerini söylediklerini aktarıyor.
Bayar’ın sözlerine nazaran, öğrenciler yüksek puanlarla girdikleri okuldaki “değerli hocaların” gitmesine, üniversite imtihanlarındaki muvaffakiyetlerini etkileyeceği için de reaksiyon gösteriyor.
Öğrenciler, “Bu hocalarımıza olduğu kadar bize de yapılan bir haksızlık” diyor.
Öğrenciler mezunlarla buluşmak için daha sonra okul yakınındaki Yahya Kemal Beyatlı Parkı’na gittiler.
Bayar, “Bu parkta da mezun öğrencilerle birlikte bir forum düzenlendi. Ne yapılmak isteniyor? Başka okullardaki arkadaşlarımızla nasıl irtibata geçebiliriz? Bunu nasıl daha sürdürülebilir bir hale getirebiliriz? Bunu konuştular” diyor.
Bayar, Beşiktaş Atatürk Anadolu Lisesi’nde misyon yeri değiştirilen 15 öğretmenin 6’sının Eğitim Sen’li olduğunu belirtti.
BBC Türkçe, bu iddiayı bağımsız kaynaklardan doğrulayamadı.
MEB tarafından yapılan yazılı açıklamada, atamaların sendikalarla bağlı olduğu savları reddedildi.
“İddia edildiği üzere bir yahut iki sendikanın üyeleri atandığı gerçek değildir” diyen Bakanlık, proje okullarındaki tüm sendikalı öğretmen oranlarında değişimin artı yahut eksi yüzde 3 oranında gerçekleştiğini belirtti.
“Bunun yanında proje okullarında misyon yapan öğretmenlerden hiçbir sendikaya bağlı olmayan öğretmen oranı yüzde 18,6’dır” diye ekledi.
Proje okulu nedir, atamalar neden tartışılıyor?
Resmi ismi Özel Proje ve Program Uygulayan Okullar olan proje okullar 2014 yılında yürürlüğe girmişti.
Ulusal yahut milletlerarası proje yürüten okul ve kurumlar “proje okulu” olarak isimlendiriliyor.
Okullar yurt içi yahut yurt dışında, yerli yahut yabancı kurum ve kuruluşlarla iş birliği muahedesi çerçevesinde kurulabiliyor.
Proje okullar dokumadan spora ve bilişime farklı alanlarda uzmanlaşma sağlayabiliyor.
Proje okullarında çalışan öğretmenlerin vazife mühleti daha evvel ortalama 15 yılı geçebiliyorken, 2020 yılındaki mevzuat değişikliğiyle mühlet 4 artı 4 olmak üzere sekiz yıl ile sınırlandı.
Eğitim Sen, proje okulları uygulamasına birinci günden itibaren karşı çıktığını lakin taleplerinin karşılıksız kaldığını söylüyor.
Evrim Gülez, atama yetkilerinin büsbütün Bakanlık onayına bağlandığı mevcut sistemin liyakati “tamamen”ortadan kaldırdığını; öğretmen ve yönetici atamalarını “siyasal ve sendikal yakınlık zeminine” indirgediğini savunuyor.
BBC Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Eğitim Sen Sekreteri Gülez, atamaların dört artı dört formuna yapılmasının eğitim sürekliliğinin olumsuz etkileyeceğini savunuyor:
“Öğretmenlerin birinci 4 yılın sonunda tekrar okullarına atanmamış olması eğitimciler açısından bir sorun olduğu kadar öğrenciler eğitimin sürekliliği ve niteliği açısından da bir sorun.
“Yıl bitmeden okullarda bu kadar ağır bir öğretmen sirkülasyonu öğrencilerin psikolojisini, derse olan bağlılığını, eğitime ve geleceğe olan inancını da sarsıyor.”
Eğitim Sen, proje okullarına öğretmen atamalarında sınav ve kıymetlendirme sisteminin getirilmesi ve 2015 öncesindeki nizamlı imtihan sistemine geri dönülmesi davetinde bulunuyor.
Sendika ayrıyeten proje okullarına atamalar için başka bir takvim belirlenmemesi gerektiğini savunuyor. Sürecin genel atama takvimine entegre edilmesini talep ediyor.
