T24 Ankara Büro
Sibel Yükler & Cengiz Anıl Bölükbaş | Fotoğraflar: Özgür Zeren
Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Lideri Erkan Baş, yaşanan son gelişmelere yönelik tartışmalar için, “Türkiye yol ayrımında değil, o nokta geçildi. Karanlık bir tünelin içindeyiz. Laiklik de cumhuriyet de artık kalmadı. Sokağa atılmış durumda. Devlet katında yok. Cumhuriyetin yalnızca ismi kalmış durumda. Demokrasinin, özgürlüklerin, adaletin hepsinin yalnızca ismi kalmış ve içi bütün olarak değişmiş durumda. Şayet böyleyse, şayet bu söylediğim doğruysa, yani artık muhakkak eşikleri geçtik ve bir karanlık tünelin içindeysek, o vakit yalnızca savunmaya çekilerek bir çabayı yürütemeyiz. Artık karşı akın için örgütlenme vakti gelmiştir. Artık bunları kazanmak için, Türkiye’de yine demokrasiyi hükümran kılmak için, özgürlükleri, adaleti tesis etmek için muhalefetin direnmekten karşı atak moduna geçmesi lazım. Bu bence siyaset stratejisinin temel değişikliği manasına gelir” dedi.
TİP Milletvekili Ahmet Şık’la birlikte T24 Ankara Bürosu’nun konuğu olan TİP Genel Başkanı Erkan Baş, T24 muhabir, müellif ve editörlerin sorularını şöyle yanıtladı:
Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Lideri Erkan Baş
“60 yılın en yüksek oyunu aldık”
-Toplum uzun vakittir AKP-CHP hakkına sıkışmış durumda, sol, sosyalist partiler neden farklı çekim merkezi haline gelemiyor. Neden birebir cenderenin içinde sıkışılıyor?
Madencilerin Ankara’daki direnişi sırasında en çok şunu duyuyorduk. “Bunlar size oy vermeyecek lakin en çok siz uğraş ediyorsunuz diyorlardı” bize. Bence CHP problemi de biraz o denli. Memleketteki siyasal kutuplaşma ortada. Bizim, ‘CHP’nin yanında olalım, CHP’nin etrafında siyaset yapalım’ diye bir arayışımız yok. Çok uzun vakittir maalesef Türkiye’de yeni bir rejim inşa edildi, saray rejimi. Biz kim onun karşısındaysa, kim onun zulmüne uğruyorsa, kim ona karşı direniyorsa, kim onunla çaba ediyorsa elimizden geldiğince orada yer tutmaya çalışıyoruz. AKP’nin 25 yılına bakalım. Nelerle suçlandık diye düşünüyorum mesela. Ergenekoncu olmakla suçlandık, KCK’li olmakla suçlandık, PKK’lı olmakla suçlandık. Bugün de işte CHP’li olmakla suçlanıyoruz ya da eleştiriliyoruz. Hasebiyle bu özel bir tercihten kaynaklanmıyor. Yani memleketi okuyoruz, memlekette bu iktidarın saldırısına uğrayan kim varsa ya da bu iktidara karşı direnen kim varsa orada bulunmayı bir vazife olarak görüyoruz. Onun sonucu bu türlü yansıyor lakin açık söyleyeyim, biz ‘Özgür Özelci’ değiliz. 5-6 sene önceye gidelim, misal bir taarruzla Kılıçdaroğlu karşılaşmış olsa tahminen biz bugün ‘Kılıçdaroğlucu’ diye adlandırılacaktık. Temel sorun Türkiye’de bu kimlikler ya da siyasette hükümran olan Ankara merkezli anlayışın dışında bir sınıf hareketinin yaratılabilmesi.
“Madenci vekil olsun”
Mesela 2020 seçimlerinden sonra Türkiye İşçi Partisi, 60 yıl sonra birinci sefer bir sosyalist partinin ulaştığı en yüksek oranına ulaştı. Biz çabucak sonraki gün şu kararı aldık. Sendikal çabayı büyütme, somutlaştırma. Mesela DİSK üye sayısı bir milyona ulaşmadan AKP’ye karşı gelmek mümkün değilmiş, bunu gördük. Halbuki gerçekte baktığımızda yüz bin üyeli bir DİSK’ten kelam ediyoruz. O tablo öyleyken sosyalist hareketinde bir siyasal güç olarak onun çok ötesine geçme bahtı yok. Birebir şey bence bayan hareketi için geçerli, birebir şey gençlik hareketi için geçerli. Dikkat ederseniz vakit zaman önemli parlamaları oluyor ya da vakit zaman büyük direnişler oluyor lakin süreklileşmiş bir bayan hareketinden, gençlik hareketinden, personel hareketinden kelam edemiyoruz. Sosyalist siyasette kimi figürlerin parlamentoda olmasıyla büyüme bahtı yok. Temel olarak yurttaşın siyasetin öznesi olduğu bir siyaset anlayışını hâkim kılmak lazım Türkiye’de. Ben mesela madencilerin oy vermelerinin ötesinde mesela partiye üye olmalarını, madencilerden birisinin milletvekili olmasını değerli görüyorum. Yoksa çabucak yarın bu arkadaşların oy tercihleri değişir mi? Bence değişmez. Lakin bu uğraşlar devam ettikçe işte parlamentoda madenci, tekstilci, belediye çalışanı, sıhhat işçisi 30-40 milletvekili olduğunda Türkiye’nin tablosu apayrı hale gelir.
“Yargı, toplumu dizayn aracına çevrildi”
-Yargıda bilhassa Akın Gürlek’in Adalet Bakanı olmasıyla yaşanan değişimi nasıl yorumluyorsunuz?
Kuşkusuz önemli… Yeni periyot diye tanım edilmesine çok esaslı bir itiraz geliştirmem fakat herhalde geride kalan 25 yılın tümünde AKP’nin temel olarak yargıyı bir kolay enstrümana, bir siyaset dizayn aracına, bir sopaya hatta yalnızca siyaset değil, toplumu dizayn aracına çevirdiğini unutmamak lazım.
“Türkiye, yol ayrımında değil, o nokta geride kaldı, karanlık bir tüneldeyiz”
Her seferinde yeni bir mevzi kazanıyorlar ve oradan derinleştiriyorlar. Açıkçası ben artık Türkiye’nin geldiği noktayı, bunu isterseniz 2023 seçimleriyle başlatalım, isterseniz 2024 lokal seçim mağlubiyeti sonrasındaki operasyonlarla… Çok uzun vakittir tartışıyoruz ya, Türkiye’nin yol ayrımında olduğunu. Ben artık orayı çok geride bıraktığımızı düşünüyorum. Bunun kıymetli bir tespit olduğunu da altını çizerek tabir ediyorum. Her birisi bir kırılma noktası olabilir fakat şöyle, karanlık bir tünele yanlışsız sürükleniyoruz algısı var ya, bence bunu değiştirmemiz lazım. Karanlık bir tünelin içindeyiz. Bu çok kritik bir şey ve bence şu anda muhalefetin üzerinde en fazla düşünmesi, tartışması ve stratejisini değiştirme muhtaçlığına varacak yeni tespitler yapması lazım.
“Laiklik, cumhuriyet aslında kalmadı”
Şunu kastediyorum; diyelim ki 5 sene, 10 sene, 15 sene evvel Türkiye’de laikliğin tehlikede olduğunu söyleyebilirdiniz ve laikliği savunmak gerekir diyebilirdiniz. Bence artık laiklik falan kalmadı. Laiklik sokağa atılmış durumda. Devlet katında bir laiklik yok Türkiye’de. Cumhuriyetin yalnızca ismi kalmış durumda. Demokrasinin, özgürlüklerin, adaletin hepsinin yalnızca ismi kalmış ve içi bütün olarak değişmiş durumda. Bunu şunun için söylüyorum.
“Artık belli eşikleri geçtik”
Eğer böyleyse, şayet bu söylediğim doğruysa, yani artık muhakkak eşikleri geçtik ve bir karanlık tünelin içindeysek, o vakit yalnızca savunmaya çekilerek bir çabayı yürütemeyiz. Artık karşı hücum için örgütlenme vakti gelmiştir. Artık bunları kazanmak için, Türkiye’de yine demokrasiyi hâkim kılmak için, özgürlükleri, adaleti tesis etmek için muhalefetin direnmekten karşı akın moduna geçmesi lazım. Bu bence siyaset stratejisinin değişikliği manasına gelir. Mesela 1 Mayıs’tan 2 ay evvel “Biz bu 1 Mayıs’ta Taksim’e çıkmalıyız kararı almıştık “ve bunu ilan ettik çabucak. Gerisinden Türkiye Emekçi Partisi’nin maden personellerinin yanında açlık grevine katılması benim şahsımda oldu lakin partinin bir kararı oldu. Artık bu iki şey aslında bu değerlendirmemizin bir eseri. Yani iktidar seni sıkıştırdıkça sen elinde kalanı korumak yerine yeni alanlar açmalısın. Yeni uğraş biçimleri, yeni çaba stratejileri benimsemelisin diye düşünüyorum. Örnek olsun diye söyleyeyim.
“Miting, savunma devrinde yapılır, yurttaşı özne yapmalıyız”
Mesela Cumhuriyet Halk Partisi ile dayanışmamız baki ancak örneğin mitingleri bu gözle değerlendiriyorum. Yani mitingler bana bir evvelki çaba devrinin hareket biçimi üzere geliyor. bir kişi çıkıyor, konuşuyor, beşerler onu alkışlıyorlar, destekliyorlar, onun taraftarı olmanın ötesine geçemiyorlar fakat. Bir mühlet sonra da mitingi meskende televizyondan seyretmekle alanda seyretmek ortasında bir fark yok. Zira siz o mitingin bir kesimi değilsiniz aslında. Onun izleyicisisiniz. Savunma periyotlarında miting yapılır, durum protesto edilir. Artık biraz daha yurttaşı özne kılacağımız karşı hücumların örgütleneceği, kazanmaya, yeni mevziler elde etmeye dayalı bir gayret stratejisi geliştirmek ve iktidarın bizi sıkıştırmaya çalıştığı alanı asla kabul etmemek lazım.
“Hedefleri Azerbaycan’daki üzere seçimli otokrasi”
-“Karanlık bir tünelin içindeyiz ve muhalefet yeni strateji geliştirip uygulayamazsa Putinvari bir idareye geçilecek” halinde savlar konuşuluyor. Sizce Türkiye için öngörülen sistem bu mu sahiden? Siz bu görüşe katılıyor musunuz?
Seçimlerin olmadığı bir ülke olmaz Türkiye lakin siz Putin diyorsunuz tahminen biraz Azerbaycan’a daha çok benzeyebilir yani aile bağları açısından falan baktığımızda. Münasebetiyle sembolik olarak seçimlerin yapıldığı, sembolik olarak muhalefetin de olduğu, parlamentonun da olduğu bir yapı. Lakin ne diyelim hani seçimi otokrasinin aslında hedeflendiğini düşünüyoruz.
“Küresel bir karşı ihtilal var”
-ABD Büyükelçisi Barrack’ın açıklamalarını da bu kapsamda mı değerlendiriyorsunuz?
Ben problemin yalnızca Türkiye’den ibaret olmadığı konusunda da çok ısrarcıyım. Yani aslında yaşadığımız şeyin ismini koyarsak, milletlerarası bir hücum var artık. Tüm dünya çapında artık eski dengelerin, eski ilişkilenme biçimlerinin, insanlığın kazanımı olan bir grup hukuksal, siyasal, toplumsal hakların falan topyekûn tasfiye edileceği bir süreç yaşanıyor, bu arzulanıyor. Trump-Netanyahu rejimi diyebiliriz. Memleketler arası bir kara sistem inşa etmeleri. Venezuela devlet başkanı kaçırıldı ve unuttuk. İran’a dönük ataklar, Filistin’deki soykırım sorunu falan bunlar hepsi bir memleketler arası karşı ihtilalin içinde olduğumuzu gösteriyor. Mesela ne deniyor sıklıkla? Bu periyodu tahlil eden akademisyenler, araştırmacılar, düşünürler. İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşmuş dünya şartları artık değişiyor diyorlar. O şartlar nasıl oluşmuştu? Sovyetler Birliği etrafında bir sosyalist kamp vardı. Onlara dönük Hitler’in önderliğinde büyük bir akın gerçekleştirildi. 10 milyonlarca insan hayatını kaybetti. Tüm dünyada faşizme karşı uğraş edildi. Ve yeni bir istikrar kurulmuştu.
Şimdi tahminen 90’lardan bu yana temel olarak o gücün ortadan kalkması sonucunda ortadaki o 50-60 yıllık istikrar durumunda kaybettiklerini sermayeyle yine almak için çok inanılmaz bir akına girişmiş durumda. Bir de bilim gelişiyor, teknoloji gelişiyor bunları eklediğinizde. O yüzden mesela Trump “böyle bir çılgın, işte meczup bu adam” falan değil bence. Yani memleketler arası sisteme muhtaçlık duyduğu yeni idare anlayışının en çıplak manzaralarından biri. O yüzden Hitler‘e benzetmekte hiçbir sakınca görmüyorum. Hitler de bugün o denli anlatılıyor ya, güya kendi ruhsal durumu nedeniyle dünyayı o karanlığa gerçek sürüklemiş üzere. O nasıl desteklendiyse o gün, milletlerarası sermaye tarafından Trump da bugün tıpkı takviyesi alıyor.
“Öncü adımlar Türkiye’de atıldı”
Türkiye bu mevzudaki örnek ülkelerden bir tanesi. 2001 krizi sonrasında bu iktidarın iktidar koltuğuna oturtulduğunu düşünürseniz, onun evvel adımları, denemeleri de Türkiye’de yapıldı ve yerleşti artık. Münasebetiyle tüm dünya açısından son derece karanlık bir süreç. O yüzden de bir taraftan o denli formül ediyorum, toplumun en altındakiler, işte tarladaki köylü, madendeki personel, açlık, yoksulluk, sefalete mahkûm edilen milyonlarca beşerle toplumun en altından bir isyan örgütlenmesi lazım. Lakin birebir vakitte memleketler arası çapta bir örgütlenmeye de muhtaçlık olduğunu düşünüyorum tüm dünyada. Mesela o kapsamda Brezilya’da, Porto Alegre’de bir antifaşist kongre toplandı. Biz büyük bir heyecanla, sorumlulukla ona katıldık. Artık onu devam ettirmeye çalışıyoruz.
“İstanbul’da memleketler arası konferans düzenleyeceğiz”
Avrupa, Asya, Afrika, Latin Amerika ve Güney Amerika’da, Türkiye’deki NATO doruğunu milletlerarası örgütlenmenin bir vesilesi kılmaya çalışıyoruz. İstanbul’da bizim mesken sahipliğimizle bir memleketler arası barış tepesi toplayacağız NATO’ya karşı. Bunların hepsi birbirini bütünlüyor bence. Herhalde daima bir arada yeni ufuklar geliştirmemiz gerekiyor. Yani bizim de sosyalistler ismine söylüyorum bunu. Bizim de hani bir evvelki periyoda ait kendimizi kurduğumuz biçim, tabir ettiğimiz biçim biraz yeni devrin gereksinimlerine nazaran güncellenme gereksinimi taşıyor.
“Toplum aslında direniyor”
-Bütün bunlara vakit var mı? Gerçek siyasi imaj bunlara imkan tanıyor mu? Bu örgütlenme çalışmaları baskın seçimin konuşulduğu bir ortamda sonuç verebilir mi?
Bence zati toplumun bağrında bir direniş devam ediyor. Yani her seferinde farklı biçimlerde kendisini ortaya koyuyor işte. Bakın şu anda direkt bizim partiyle temas etmiş ve devam eden Arçelik’te 2 bin tane personel işten atılmış durumda, bir halde kendi ortalarında örgütleniyorlar. Mersin’de liman emekçileri var. İzmir’de petrol iş sendikasının bir örgütlenmesi var, 500 gündür direniyor emekçiler. Kocaeli’nde lastik çalışanları, Edirne’de madenciler grevde. Bunlar yalnızca bize gelmiş olanlar. Onun dışında etraf çabası, gençlik her gün oralarda bir reaksiyon var. Gelişiyor. Aslında tahminen de en büyük talihimiz o. Yani 25 yıllık Türkiye’deki iktidar her şeyi başardı. Devlet içerisindeki tahminen de bütün direniş odaklarını tasfiye etti. Ancak toplumdaki direnişi bitiremedi. Orada hâlâ bir güçlü direniş çizgisi var. Bunun ne vakit birleşik bir muhalefet hareketi olarak kendisini ortaya koyacağını hiç bilemeyiz.
Bakın Seyahat öncesini bir düşünün. Gezi’den evvel de liseliler kendi hareketlerini yapıyordu, bayanlar kendi hareketlerini yapıyordu. Monopol personelleri vardı onun öncesinde. Çok farklı, toplumun her yerinden direnişler vardı. Hiç kimsenin varsayım etmediği bir biçimde Seyahat Parkı’ndaki ağaçların korunmasıyla o toplumsal bir harekete dönüştü. Türkiye’de de her vakit bu türlü bir potansiyel olduğunu düşünüyorum. Zati iktidarın da temel telaşının, temel endişesinin bu olduğunu görüyoruz. 100 tane maden emekçisinin devletin 3 bakanını karşısına oturtması, bir müddet sonra bu fotoğrafı vermek zorunda kalmaları bence bir şeye işaret ediyor. O yüzden bu türlü bir gayret içinde kendisini tekrar inşa eden bir süreçten kelam ediyorum. Kenara çelip bu tartışmaları yapmaktan kelam etmiyorum. Tam bilakis bu çaba içinde olacak. Aslında o denli gelişiyor. İşte ne bileyim. Mesela niçin Brezilya’da bir milletlerarası antifaşist kongre toplandı? Zira Bolsonaro’yu yendiler. Orada İşçi Partisi, Komünist Parti, Topraksız Köylü Hareketi, Sosyalist Parti, hepsi bir arada dünya çapında bunu taşımak için bir adım attılar.
“Halk konuşmalı”
Mitingleri eleştirirken de uğraş eden kimseye haksızlık etmek istemiyorum. Yeni bir şeye muhtaçlık var diye düşünüyorum. Daha çok halkın konuştuğu bir sürece gereksinimimiz var. Yani siyasetin temsilciler eliyle yürütüleceği bir şey değil de daha çok halkın özne olabileceği bir stili hâkim kılmamız lazım. Bunun yollarından bir tanesi de bence şu. İçtenlikle bunu düşünüyorum. Türkiye’yi tıpkı vakitte bir kongreler iktidarı olarak tanım ediyor Bülent Tanör. Herkes Sivas Kongresi, Erzurum Kongresi’ni biliyor da öteki pek çok kongre toplanmış o periyotta. Oranın yaşayanları, nasıl bir direniş hareketi, nasıl bir direnç hareketi örgütleyebiliriz diye yan yana gelmişler. Mesela bunun üzerine düşünmek lazım. Artık taban fiyatlar kongresi toplansın, sıhhat yöneticileri kongresi toplansın, mühendisler kongresi toplansın, maden çalışanları kongresi toplansın. Türkiye’de siyaset, tertip üzere. Bir piramit biçiminde şekilleniyor. Bunu değiştirmediğimiz sürece, yani tabanın, işçilerin, halkın kelam hakkını güçlendirmediğimiz sürece, onları özneleştiremediğimiz sürece, sonuç alamayız.
“Oy pusulalarına bakın, neden kaybedildiğini göreceksiniz”
Çok üzücü bir şey söyleyeceğim. Geçen gün Cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki oy pusulalarını gözümle canlandırdım. Daima birlikte bir daha yapalım. Mesela düşünsenize birinci pusula Tayyip Erdoğan, Ekmeleddin İhsanoğlu, Selahattin Demirtaş vardı pusulada. Tayyip Erdoğan hâlâ ülkeyi yönetiyor. Ekmeleddin İhsanoğlu saray bahçesinde bir yer buldu kendisine. MHP’de milletvekili oldu. Selahattin cezaevinde. Sonraki pusulaya bakalım. Yeniden Tayyip Erdoğan var. Muharrem İnce, Meral Akşener, Doğu Perinçek. Temel Karamollaoğlu aday. Temel Karamollaoğlu herhalde artık yaşı çok yaşlı olduğu için siyaseti bıraktı. Doğu Perinçek Saray’ın etrafında, Meral Hanım’ın durumu belli. Muharrem Bey gitti geldi. Bir sonraki seçimde… Tayyip Erdoğan, Kemal Kılıçdaroğlu, Sinan Oğan. Çok acayip değil mi? Ekmeleddin İhsanoğlu aday olduğunda anlatmaya çalışıyorduk. Sistem tartışmasını yapmaya çalıştık, isim tartışmasının dışına çıkartmaya çalıştık lakin yıllardır biz toplantılarımızda, sohbetlerimizde, yazlarımızda halkı “‘Seni ben kurtaracağım’ diyenlerden kurtarmak lazım” diye bir lafı kullanırdık. İspatlandı bence artık. Bundan sonra mesela, “Şöyle bir Cumhurbaşkanı adayı da bizi kurtarsın” tartışması benim hiç içine girebileceğim bir tartışma değil artık. Lakin yeniden oraya sürükleniyor. İşte o ana kadar, bakın o ana kadar oluşturacağımız bu inisiyatif çok kritik. Yani şayet burada bir örgütlenme yaratırsak, diyelim ki madenciler, diyelim ki bayanlar, gençler, işte sıhhat işçileri, mimarlar, mühendisler; bu toplumun üreten insanları, kendi kongrelerini, kendi meclislerini, kendi örgütlenmelerini geliştirirlerse, mesela milletvekili adaylarımız bu kongrelerin içinden çıkartırlarsa, ondan sonra Cumhurbaşkanlığı seçimi değersizleşebilir.
“‘Biraz sağcılığa göz yumalım’ denilmişti”
Ama biz bunu yapamadığımız vakit, bu gerçeği örgütleyemediğimiz vakit tekrar isim tartışmasına kilitlenecek sıkıntı. Ve tekrar biz 5 yıl sonra diyelim ki o pusuladaki insanların artık nerede olduğuna bakıp üzüleceğiz. O yüzden bu sefer bunu erkenden yapmak lazım. Güç bir şey arıyoruz, onun da farkındayım fakat kestirme denemelerinin hepsinde duvara çarpıyoruz. 2014’te bize “Biraz sağcılığa göz yumalım” denilmişti. Onların oyunu alabilmek için bu türlü bir adaya muhtaçlığımız var. Gitti 5 yıl orada. Ondan sonraki 5 yıl da gitti. 15 sene evvel bunu yapsaydık, madenci bir arkadaşımızı aday yapsaydık, uğraş eden bir bayan arkadaşımız adayımız olsaydı farklı olurdu. 2014’te Türkiye o bahsettiğim karanlık tünelin tahminen kapısındaydı. Artık içine gerçek derinleşerek ilerliyor. O yüzden orada el frenini çekmek lazımdı. O riski göze almak lazımdı orada. Artık tıpkı şeyi söylüyorum. Bugün de bu el frenini güçlü biçimde çekmezsek yavaş yavaş fakat daima o tarafa hakikat ilerleyecek.
“Mücadele ettik lakin yenildik”
-Sol, sosyalist hareket misal tespitleri daima yapıyor ancak sonuç alabiliyor mu?
Sonuçta Türkiye bu haldeyse, sosyalist hareket eksiksiz, her şeyi çok uygun yaptık ancak olmadı diyemem. Sonuçta Türkiye bu haldeyse sosyalist olarak biz de ülkenin bu hale gelmesinden üzerimize düşen sorumluluğu almamız lazım. Elbette hissemiz var lakin haksızlık etmemek de lazım. Bu iktidarın yenilgiyi tattığı 7 Haziran’ı düşünelim. Orada, o günkü HDP’nin içinde sosyalistler de vardı. Onların bir katkısı yok muydu? Sonra ülke kan gönlüne çevrildi. Şu başka bir şey. Bazen birtakım şeyleri kendi yanılgılarınız nedeniyle başaramazsınız fakat bazen de çaba edersiniz ve yenilirsiniz. Bu süreç örneğin bizim açımızdan gayret ettiğimiz ancak yenildiğimiz bir süreç oldu. Yani teslim olmadık. Hengame ettik fakat başaramadık, yenemedik. Şunu demiyoruz. Yani biz kendimizi toparlayana kadar Türkiye beklesin. Ondan sonra biz üzerimize düşen sorumluluğu yerine getiririz deme bahtımız yoktur. Yani diyelim ki bir lokal seçim, muhtarlık seçiminde olsa, Cumhurbaşkanlığı seçiminde olsa o günkü oluşturduğumuz güç neyse o güçle alabileceğimiz en uygun sonucu almaya çalışırız. Fakat bu gördüğümüz bir gerçeği söylemekten bizi alıkoymasın istiyorum. Yoksa sermaye sınıfı, Tayyip Erdoğan’ın kurduğu rejimi sürdürmek üzere öteki bir aktörü de tercih edebilir. Meğer biz diyelim ki işte İstanbul’da Ekrem İmamoğlu‘na oy verdiğimiz vakit da Kemal Kılıçdaroğlu‘na oy verdiğimiz vakit da tam da sizin işaret ettiğiniz üzere bunları söylüyorduk. Artık bunları niçin daha yüksek sesle söylüyorum? Bu söylediğinizin ne kadar haklı olduğu bence daha besbelli bir halde ortaya çıkıyor.
“Türkiye, bu tabloya sığmaz”
Bir de şöyle bir tabloyla karşı karşıyayız. AKP, MHP, CHP’nin diyelim ki Kemal Bey tarafı oraya eklemlenince, tam uzunluk milliyetçi, muhafazakâr ve ona eklemlenmiş bir iktidar bloğu oluyor. Öbür tarafta da İYİ Parti, Zafer, Anahtar, Saadet, Deva, Gelecek partileri. Türkiye buraya sığmaz. Bu tablodan Türkiye’de solun, sosyalistlerin kesinlikle güçlenerek çıkması lazım, yoksa felakete hakikat gidiyoruz. O yüzden biraz telaşlıyım. Yoksa şu kolay, işte butlanın karşısında dur; Ekrem Bey haksız yere cezaevinde, Selahattin Demirtaş hukuksuz bir halde cezaevinde tutuluyor. Oradaki duruşlarımız yanlış değil. Lakin onun ardını da uygulamamız lazım. Onun gerisinden maddi bir güç olarak büyümemiz lazım.
“Sarı sendikalarla arbede etmemiz lazım”
Bunun için de mesela açık söylüyorum, sarı sendikalarla daha fazla arbede etmeye başlamamız lazım. Artık bir evvelki evreden anlayın, şunu kaygı ediyordum ben. Ya esasen toplum sendikasız, zati toplum sendikalara güvenmeyecek. Ben bir tane hırsız sendikacıyı teşhir ettiğimde, tamam mı, o genel olarak sendikalara dair güvensizliği güçlendiriyor. Halbuki artık şunu yapmaya çalışıyorum, biliyorum ki bakın, samimi söylüyorum, gerçekte bu türlü. Yani gördüğüm tablo bu. Aslında namuslu sendikacı sayısı kendini satandan çok daha fazla. Ancak onlar gözükmüyor. O yüzden işte Bağımsız Maden İş yürüdüğünde yanına gidiyoruz. O yüzden Mehmet Türkmen‘in yanına gidiyoruz. Sendikacı denilince işte Kıbrıs’ta kumar oynayan değil de şte Beypazarı’ndan Ankara’ya kadar 180 kilometreyi emekçisiyle yalın ayak yürüyen lider gelsin insanların aklına istiyorum.
“Şimdi seçim için paraları yok, Kasım 2027’de seçim yüksek ihtimal”
-Baskın seçim bekliyor musunuz?
Ben Tayyip Erdoğan’ın yönetebildiği kadar uzun müddet yönetme hayali içerisinde olduğunu düşünüyorum. Fakat sonuçta şunu kabul ederim, bunlar güzel hesap yapan, uygun araştırma yapan bir gruba sahipler. Uzun yıllardır seçimi kendileri için daima en avantajlı oldukları vakitte yapmayı başardılar. Artık de onun arayışı içerisinde olduklarını düşünüyorum. Ancak iktidarın seçim yapabilecek parası yok bence. Alçakça bir taktikleri var. Artık kabaca bakalım. Dedim ki 2023 Mayıs’ına kadar kasayı boşaltmışlardı, hatırlıyorsunuz. Bütün kaynakları kullandılar. 2024’te tahminen biraz o yüzden kaybettiler. 2024’ten bu yana ise insanlara hak ettikleri, hatta hak ettikleri değil, sayıların gösterdiği kadarıyla artırım yapmadılar. Emekliye yapmıyor, memura yapmıyor, mümkün olduğunca en altta tutmaya çalışıyor. Bence 5 yıllık bir paket planları var. Yani diyelim ki 2024’ün ocağında 100 lira maaş alan birisinin olağan artırımlar ilerlerse 2027’nin ocağına geldiğinde atıyorum 180 liraya çıkması gerekiyordu maaşının. Bunu bu türlü kıra kıra milim milim verip seçim yılına geldiğinde yapabilecekleri en yüksek artırımı yapacaklar. Yeniden gerçek sayı olmayacak lakin bunu hesapladıklarından eminim. Artık temmuzda artırım yapmayacaklarını söylüyorlar. Demek ki 2026’yı seçimsiz kapatacağız diye düşünebiliriz. Benim varsayımım 2027 Ocak ve 2027 Temmuz’da büyük artırımlar yapıp zira toplumun oy vermesinde ekonomik göstergeler bu türlü son 3 ay 6 ay üzere daha kısa periyotlara sıkışıyor. Bu türlü taktiklerle ilerleyecekler. O yüzden benim için en büyük mümkünlük 2027 Kasım.
-Çözüm sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz, bir noktaya ulaşabilecek mi? DEM Parti ile görüşüyor musunuz?
DEM Parti ile görüşmelerimiz ittifak sürecindeki kadar ağır değil fakat orta ara hem ikili görüşmeler hem de heyetler halinde görüşmeler yapıyoruz. Lakin açık söyleyeyim, kamuoyunda bilinenden çok daha fazla bir bilgi, detay, şu bu yok. Hakikaten süreç, herkes şunu bilsin, ne görüyorsak süreç o. Yani nereye kadar geldiyse orada.
“Erdoğan’ın özelliği ittifak bozmak, DEM’i etkisizleştirmek istiyor”
Şimdi bu iktidarın şöyle bir özelliği var, bence tekrar o devrede. İki özelliği değerli biriktirdiler. Bir tanesi ittifak bozmak konusunda becerikli bir iktidar. Tayyip Erdoğan’a daima zıddı atfediliyor ya, çok güzel ittifaklar yapıyor diye. Bence Tayyip Erdoğan’ın hakikaten bir siyasetçi olarak ileride hayatı yazıldığında, “Ne yaptı Tayyip Erdoğan?” diye sorulduğunda ben bu yanıtı veririm: Her seferinde karşısında oluşan ittifakı bir halde parçaladı. Artık bu türlü bir gayesi var. Bu DEM partinin etkisizleştirilmesini, muhalefet gücü olarak etkisizleştirilmesini kapsıyor. O yüzden de biraz vakte yayarak, daima o masayı orada tutarak, o müzakere tabanı nedeniyle de DEM Parti’nin mümkün olduğu üzere bütün yüküyle, bütün gücüyle, bütün tesiriyle muhalefetin kesimi olmasını engellemeye çalışan bir boyutu var. Yani kendisini desteklemese de karşı tarafta tesirli bir güç olmasın. Bu iktidarın öteki bir özelliği şu, memleketin gerçek problemlerine işaret ediyor. Lakin o gerçek meseleleri çözmek için değil, o gerçek sıkıntılardan kendisine güç devşirmek, kendisini, iktidarını kalıcılaştıracak adımlar atmak için uğraşıyor. Mesela düşünün, tâ en başından beri. Türkiye’de demokrasi sorunu yok muydu 2002’de? Buz üzere vardı. Artık AKP onu gösterdi. Artık gösterince bakıyoruz hepimiz parmağın gösterdiği yerde, bir demokrasi sorunu var mı? Evet var. Ne yapmak lazım? İşte demokratikleştirmek lazım. E o da gerçek, tamam mı? E sonuç? Türkiye tarihinin en antidemokratik iktidarlarından biriyle karşı karşıya ülke. Ya da Aleviler, Kürtler, bayanlar, gençler ne sayarsanız. Yani AKP gerçek meseleleri gösteriyor ancak onları çözmüyor. Artık de bunu yapıyor. İktidar bu sorunu toplumu kutuplaştırmak için kullandı, herkesi terörist ilan etti. Lakin işte o tansiyon bir yerden sonra artık yük oluşturmaya başlıyor. AKP oyunu alabileceği pek çok Kürt seçmeni de kaybetti. Artık onu da yine kazanmak için bir fırsat yaratmaya çalışıyor. Münasebetiyle uzayacak bu süreç. Fakat bir çatışma ortamının olmaması, insanların ölmemesi, makul bir seviyede de olsa konuşulabiliyor olması bu sıkıntının, bu açıdan da bakmak lazım. Muhalefetin burada daha talepkar, daha somut çaba başlıklarıyla ilerlemesi gerekir diye düşünüyorum.
-Bahçeli’nin bu süreçteki tavrını nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bahçeli, devlet katında planlanmış, programlanmış bir süreci yürütüyor. Bahçeli el sıktı ve süreç başladı diye genel olarak kabul ediyoruz ya hepimiz, aşikâr ki onun çok öncesinde şiddetli görüşmeler yapılmış. Bahçeli bir gün gideyim arkadaşlarına elini sıkayım diye düşünüp gelmemiş. Öncesinde bir süreç var. Münasebetiyle o iradenin siyasi alandaki temsiliyetini üstlenmiş durumda. Doğal bu AKP’nin de işine geliyor. Zira dikkatli baktığımızda şunu görüyoruz. Aslında AKP’ye kimse süreci sahiplenmiyor. Karşı çıkan yok ancak işler yürüyor.
-DEM Parti ile tekrar ittifak yapmanız mümkün mü?
Açıkçası şu anda birinci önceliğimiz seçim değil. Bu türlü bir durumda da hangi şartlar, hangi programda yan yana geleceğimiz kıymetli. Biz şu bahiste ısrarcıyız. Saray rejimiyle kim asla uzlaşmaz, kim bunlarla masaya oturmaz, kim bunlara teslim olmaz, kim bunlarla kanının son damlasına kadar çaba eder sorusuna ben sanıyorum ki herkes TİP cevabını verir. Münasebetiyle biz bu çizgide devam edeceğiz. Biz bu rejimi işçi sınıflarının düşmanı bir rejimi olarak görüyoruz. Açık söylüyorum yani o denli bir müzakere edilecek bir rejim falan yok bizim için. Hasebiyle bunun karşısında kanımızın son damlasına kadar uğraş etmemiz lazım. Bu cephede duran herkesle seçim ittifakını, aksiyon birliğini, çaba birliğini, ittifakları konuşuruz. Genel seçim yalnızca genel seçim değil, yalnızca Cumhurbaşkanlığı seçimi. Benim görebildiğim kadarıyla bu sefer çok adaylı bir sürece gerçek gidiyoruz. Mesela orada da tartışmamız lazım. Hangi program etrafında ortak Cumhurbaşkanı adayları çıkartabiliriz? Biraz evvel anlattığımız programımıza uygun bir seçeneği cumhurbaşkanı adayı yapmakta ortaklaşabilir miyiz mesela? Burada DEM Parti’nin tercihi ne olacak? Mesela onların şu talebini anlayabilirim. Ana lisanı Kürtçe olan bir adayla çıkmak isteyebilirler. Biz burada ortaklaşmayabiliriz. Bunlar konuşulur. Lakin TİP açısından şunu söyleyeyim. Biz seçimlere kendi başımıza ve kendi adaylarımıza girme ihtimalimizi gözeten bir hazırlık içerisindeyiz.
“AKP artık oy değil, aday çalıyor”
-Aynı bağlamda Mansur Yavaş’a operasyon yapılabileceği, Özgür Özel’in dokunulmazlığının kaldırılabileceği de konuşuluyor. Bu türlü gelişmeler bekliyor musunuz?
Türkiye’deki rastgele bir şeyi, bırakın hukuku, maddelerle bile tartışamıyoruz artık. Rastgele bir öngörülebilirliği yok bu işin. Çok açık. Güç kimdeyse o istediği her şeyi yapabilir. Gücü oranında hareket ediyor bu. Biraz o denli bakıyorum. Hani evvelden şey dedik ya AKP oy çalıyor mu çalmıyor mu falan ya aday çalıyor artık. Yani o denli bir yere gelmişiz. Yani Ekrem İmamoğlu sorununda söyleyeceğim temel sıkıntı bu. Şimdi Mansur Bey ya da öbür birisi nitekim bu iktidarı tehdit eden bir aday hissettikleri anda ona da tıpkı kumpasları yapabilirler. Hiç şaşırmam ona. Şunu göze almaları lazım. Artık o bardağın taştığı an var ya onun ne olacağını sahiden bilemiyoruz. Yani tahminen de hani işte Mansur Bey’in tutuklanması o bardağın taştığı nokta olabilir. Tahminen işte Özel’in dokunulmazlığının kaldırılması olabilir. Münasebetiyle iktidar da bence o kadar da rahat değil. Mesela 19 Mart’ta İstanbul Belediyesi’ne de kayyım atama kararlılığında olduklarını düşünüyorum. Ancak işte hiç beklemedikleri bir şey oldu. Beyazıt’tan çıkan bir küme genç, o barikatı yarınca beşerler Çağlayan’a geldi. Ve kayyıma da mahzur olundu. İktidarın başındaki şeyin mümkün olduğunca karşısındaki adayın kendisini en az tehdit edecek öge olması için bir gayret içerisinde olacağını düşünüyorum.
“Özel, başkan olabildiği için hedefte”
Ama devalar tükenmiyor. Açık söyleyeyim. Ekrem Bey alındığında bu hareketin biteceği düşünülüyordu. Zira Özgür Özel’in bu seviyede bir liderlik vasfı olduğu iddia edilmiyordu. Lakin ne oldu? Özgür Özel bu süreçte önemli bir liderlik sınavı verdi ve muvaffakiyetle geçti. Artık o yüzden gaye haline geldi zati. Şayet bunu başaramamış olsaydı olmayacaktı. Artık diyelim ki bu da yapılırsa Türkiye toplumu yeni başkanlar çıkartır. Yani o süreci taşıyacak yeni ögeleri kendi içinden çıkartır. Hiç bitmez hocam. Bizim topraklar sahiden bereketli topraklar.
-Özel ve grubu için diğer yol kalmazsa TİP listelerini açar mı kendilerine?
Her vakit bir temasımız var fakat o denli bir ihtimal yok arkadaşlar. Sonuçta Türkiye’de siyaset yapıyorlar. Buna ait hazırlıklarını yapmışlardır. Bir B planı olarak yapmışlardır. Ama Türkiye İşçi Partisi, bir dayanışma olarak bu bir mecburilik olarak kalırsa, geçen sefer de HDP için birebir şey vardı, HDP’ye önerdiğimiz şeyin, birebirini da Cumhuriyet Halk Partili arkadaşlara da doğal ki öneririz ancak sonuçta ben bunun hiç ihtimal dahilinde olmadığının bilhassa altını çizeyim. Neden? TİP ideolojik olarak net bir parti. Hasebiyle arkadaşlarla da dünya görüşümüz aynı parti çatısı altında bir ortada olamayacak kadar farklı aslında. Yani bugün bu tek adam rejimi, saray rejimi karşısındaki uğraşta çok yan yana düştüğümüz için tahminen gözükmüyor lakin mesela rastgele bir Türkiye Personel Partili, Koç Holding’in 100. yıl kutlamasına gitmez.
“Bir sonraki seçimde daha yüksek oy alacağız”
-TİP’e yönelik ilgi azaldı mı, nasıl görüyorsunuz?
2023 seçimlerinin öncesine nazaran çok daha örgütlüyüz. Çok daha yayılmış durumdayız. Medyada görünemiyoruz, televizyonların ekranı bize kapalı. Reklam falan mümkün değil, beş kuruş paramız yok. Toplumsal medyadaki bu algoritmalar problemi de erişimi kesti. Üçüncüsü bir tercihimiz var. Geçen periyot her bulduğumuz fırsatta parlamento kürsüsünde kelam söylüyorduk, hengame ediyorduk. Artık biraz daha fazla mesela parlamento yerine pazara gidiyoruz, sokağa gidiyoruz. Parlamento yerine aksiyon varsa dışarıda oraya gidiyoruz, örgütlenmeye gidiyoruz. Bu hem kendimizi tekrar etmek istememekle ilgili bir şey, hem uzun vadeli kalıcı sonuçlar elde etmeye dönük bir gayret. Parlamentonun da tesiri kalmadı şu an. Parlamento 2 ay, 3 ay, 5 ay çalışmasın kimse sormaz “Meclis’te ne oluyor?” diye. AKP mesela bunu başardı, bunu kabul edelim. Kanun çıkmıyor memlekette, kanun çıksa da kimsenin umurunda olmuyor. Milletvekili olmanın tek esprisi; madencinin aksiyonuna gidebilme özgürlüğü, cezaevindeki insanları görebilme hakkı. Biz alandayız. Mesela bir sonraki seçimde TİP, geçen seçinden yüksek oy alacak.
“TİP adayları yerine seçilenleri gördük”
Geçen seçimde biz baraj sıkıntısını anlatmaktan lisanımızda tüy bitti. TİP’e verilen oylar boşa sarfiyat söylemi vardı. Pekala artık onun sonucu ne oldu? Vatandaş bunu görmüyor mu? Mesela Antalya’da biz 2 bin oyla bir turizm personeli arkadaşımızı seçtiremedik. Onun yerine kim seçildi? Serap Yazıcı. AKP’de artık. Gerçek mu? İstanbul’da 1000 oyla belediye emekçisi seçilemedi. Onun yerine seçilen Nedim Yaman AKP’de. Eskişehir’de motokurye arkadaşımız seçilemedi. Güzel Parti’ye taktik oy verildi. Artık AKP’de. Söylediğimiz şeyin gerçek olduğu, TİP’in tek başına da milletvekili çıkartabildiği, bunların görülmesi elimizi kuvvetlendiriyor. Ben birikerek ilerlediğimizi düşünüyorum, bu kolay değil. Bu partiler 100 yıllık parti, AKP 30 yıllık Parti, TİP, 2018’de kurulmuş bir parti. Sağ parti kurulması ile sosyalist parti kurulması ortasında da çok fark var. Hasebiyle bence biz her geçen gün biriktiriyoruz.
Mesela bakın, Samandağ Belediyesi. Artık iki yıldır belediyeyi yönetiyoruz. 200 bin nüfusu olan bir yer. İki yıl bitti artık belediyede. Birinci iki yılda biz altyapı açısından, bir belediye nasıl yönetilir açısından muazzam işler yaptık. Oradaki vatandaş farkında. Oradaki vatandaşla hiçbir sorun yok. Net söyleyeyim mesela üç yıl var seçime fakat orayı katiyen tekrar alacağız. Hiç tartışmasız. Lakin onu Türkiye’ye daha gösteremedik. Artık oraya taşıyacağız sıkıntıyı. Düşünün sarsıntı olmuş, kent yıkılmış. Belediyeye gittim, “Ne lazım?” dedim, “Bin tane çöp konteynerı lazım” dediler. “Kaç para?” dedim bu? 9 bin 800 liraydı tanesi Nisan 2024’te. Bizde o denli bir para yok. Yani düşünsenize, bütün partiler belediyeler tarafından finanse ediliyor. Biz gidiyoruz belediyemize konteyner arıyoruz. Ancak ne yaptık? Orada eski çöp konteynerlarını topladık. Saç aldık, tel saç. Ustalara gönderdik. Onu bu paranın binde birine hallettik. Bir kişi demiyor ki “Bunlar para çalmışlardır, şuraya adapsız bir şey yapılmıştır.” Bak on beş tane ihale yapmışız. Hepsi açık yapılmış ihalelerin. Hepsi belirlenen fiyatın altına bitmiş. En sonuncu ihaleye tek şirket girdiği için ihaleyi iptal ettik. Yapmıyoruz bu ihaleyi. Artık halka tıpkı vakitte yönetebildiğimizi göstereceğiz. Tıpkı vakitte somut kazanımlar sağlayabildiğimizi göstereceğiz. Mesela yurtdışında da Avrupa’da en ciddi örgütü olan parti Türkiye Personel Partisi’dir.
-Son olarak “devlet aklı” tartışması için ne düşünüyorsunuz?
Ben Türkiye’de sermayeden bağımsız bir devlet haklı olduğunu düşünmüyorum. Çok açık söyleyeyim. Türkiye’de bir devlet geleneği şu bu falan filan. Eyvallah fakat temel belirli edici olan şey orada kâr. Türkiye’de devlet aklı dediğimiz şey maalesef sermayenin aklı, sermayenin muhtaçlıklarını gözetmektir.
(Editör: Sibel Yükler)
